W ciagu ostatnich dni - przy roznych tematach - wspominałem wozy z czasów II wojny.

Waldek Kowalski napisal szerszą charakterystykę jednego z nich.

Oto ona:

Studebakery stanowily ponad 5% wszystkich pojazdow rejestrowanych w pierwszych latach po zakonczeniu II wojny swiatowej w bylym Zwiazku Radzieckim.

Znaczna czesc produkcji modelu US6 wytwarzanego w latach 1941-45 znalazla sie w Zwiazku Radzieckim. Ogolem wyslano tam w latach wojny ponad sto tysiecy Studebakerow. Ile z tych pojazdow pozostalo w Polsce, trudno powiedziec. Napewno nie bylo tego malo, gdyz modele amerykanskich ciezarowek widoczne byly na polskich drogach dosc czesto.

Studebaker US6 ma dwoch braci, GMC CCKW-353 i Internationala M-5-6, prawie nie rozniacych sie miedzy soba, a to za sprawa amerykanskiego wojska, ktore w latach wojny postanowilo zunifikowac park motoryzacyjny.

Poniewaz GMC zaopatrywal armie, International marynarke wojenna, dla Studebakera nie bylo klienta w USA, wiec zostal przeznaczony dla Armii Czerwonej i innych koalicyjnych krajow. To wlasnie spowodowalo, ze Studebaker w takiej ilosci znalazl sie na froncie wschodnim.

Caly wypozyczony-wyleasowany sprzet docieral do Zwiazku Radzieckiego dwoma drogami. Pierwszy sposob to polarne konwoje przez morza polnocne do portow Murmanska i Archangielska, skad dalej juz droga kolejowa docieral do walczacej armii. Niektore pojazdy wysylane byly w czesciach w kontenerach i moskiewska fabryka ZIS, specjalizujaca sie w Studebakerze, skladala je tam rownolegle obok produkcji wlasnej.

Sama ochrona konwojow morskich i zwiazane z nia walki na morzach to juz ogromna batalia wojenna.

Druga droga wiodla przez iranskie porty. Tam skladano z dostarczanych czesci ciezarowki, ktore wypelnione sprzetem wojskowym i kierowane przez Iranczykow, wyruszaly dalej: poprzez Kaukaz do Wladykaukazu (obecnie Dzaudjiaku), gdzie znajdowala sie baza importowanego sprzetu.

Studebakery wyprodukowane od grudnia 1942 do marca nastepnego roku, wyposazone byly w kabine tzw. "afrykanska" (z braku materialow tej kabiny w zasadzie nie bylo, bo to co pozostalo, to tylko niewielka brezentowa plandeka). Bardzo dziwi fakt, ze wszystkie "afrykanskie" modele zostaly wyslane wlasnie do mroznej Sowieckiej Rosji.

Dla Rosjan amerykanski Studebaker stal sie legendarnym pojazdem II wojny swiatowej, bardziej niz terenowy Willys (obecnie Jeep) dla Amerykanow.

Radzieccy kierowcy nazywali go "krolem drog".

Pomimo, ze US6 potrzebowal wiecej serwisu i dobrego paliwa - w porownaniu z GAZ-em AA i "piaczka" (ZIS 5), byl pojazdem nawet nie drugiej, a trzeciej generacji.

W komplecie z kazdym Studebakerem przychodzila specjalna czarna kurtka dla kierowcy. Jednak kierowca nigdy jej nie otrzymywal, wszystkie zagarniali wyzsi oficerowie, uzywajac ich na najbardziej doniosle okazje.

Czesc amerykanskich pojazdow przystosowana byla do specyficznych zadan. Wsrod wielu, wspomniec mozna pojazd-radiostacje, zuraw, cysterne oraz nosniki rakiet, od katiuszy do andriuszy.

Opisywane tu ciezarowki dwuipoltonowej ladownosci, wytwarzane byly glownie przez fabryke Diamond na licencji Studebakera, od czerwca 1941 do sierpnia 1945 roku.

Pojazd napedzany byl szesciocylindrowym, gaznikowym silnikiem Herculesa o pojemnosci skokowej 5.24 litra, rozwijajacym moc 95KM przy 2500obr/min. Naped na wszystkie lub cztery kola (w zaleznosci od modyfikacji) przekazywany byl za posrednictwem pieciobiegowej, plus bieg wsteczny, skrzyni biegow oraz dwustopniowego reduktora.

Wymiary zewnetrzne pojazdu w mm: dlugosc 6325, szerokosc 2230, wysokosc (z brezentowa plandeka) 2700, przeswit podwozia 248 oraz rozstaw osi 4120 lub 3760 w zaleznosci od modyfikacji. Masa wlasna wynosila 4580 lub 4505 kg.

Zuzycie paliwa ksztaltowalo sie w granicach 38.5 l/100km dla ciezarowek 6x6 i 6x4 oraz 50 l/100km dla ciagnika siodlowego 6x4. Zbiornik paliwa pozwalal na przejechanie niespelna 400km.

Model US6 wytwarzany byl w trzynastu modyfikacjach oznaczanych kolejno od U1 do U13. Poszczegolne wersje roznily sie rozstawem osi, iloscia kol napedzanych (6x6 lub 6x4), zainstalowana (lub nie) wciagarka i wykorzystaniem (wywrotka, platforma, cysterna, ciagnik siodlowy).

Najwiecej wyprodukowano ciezarowek typu U3 (okolo 100 tys.) z napedem 6x6 i U7 (67 tys.) z napedem 6x4, obie wersje z dluzszym rozstawem osi i bez wciagarek.

Produkcja Studebakerow zajmowala sie tez w roku 1944 fabryka REO (22 tys. 6x6), ale ta marka nie cieszyla sie slawa, oraz wspomniana wczesniej fabryka ZIS (od 1942 roku). Calkowita produkcja "czystych" Studebakerow (bez REO) wyniosla 193659 sztuk, z czego 87742 z napedem 6x4.

Mimo, ze Studebaker to glownie samochody osobowe w Ameryce, lata wojenne wyrobily renome tej marce w Europie Wschodniej w klasie ciezarowek. Z wczesnym 1942 rokiem zaprzestano na okres wojny produkcji samochodow osobowych w USA. Wszystkie fabryki zajely sie produkcja na rzecz wojska.

Obecnie Studebaker juz nie istnieje. Trudnosci finansowe doprowadzily te marke do upadku w 1964 roku w Stanach - i nawet wczesniejsze przeniesienie czesci produkcji na poludnie przesunelo jedynie jej koniec w Kanadzie na rok 1966.

Dla milosnikow Studebakera, poza wspomnieniami, pozostaje zasadzony przez firme park ze stu tysiacami drzew. Czesc z nich - 7272 czerwonych i bialych sosen - tworzy wielki napis (1200 metrow dlugi) z nazwa firmy.

Kolegow przejezdzajacych przez South Bend w Indianie zachecam do chwili odpoczynku w Bendix Woods County Park, gdzie ten napis sie znajduje i zachlysniecia sie przeszloscia. Wlasciwie nalezaloby powiedziec: kolegow przelatujacych, gdyz wspomniany napis "Studebaker" widoczny jest najlepiej z lotu ptaka.